Loài cá sa mạc hiếm nhất thế giới, sống sót ở ‘thung lũng chết’ 60.000 năm: Chỉ còn hơn 30 con

10/12/2023 16:53

Thung lũng Chết thuộc sa mạc Mojave.là một nơi nóng và khô cằn với nhiệt độ trung bình lên tới 50°C và độ ẩm gần bằng 0. Tại Thung lũng Chết này, nơi được mệnh danh là “môi trường sống tồi tệ nhất trên trái đất” có một loài cá quý hiếm là cá sa mạc!

Loài cá này chỉ sống sót trong một cái ao nhỏ ở Thung lũng Chết. Nó là loài động vật có xương sống hiếm nhất trên thế giới. Khi hầu hết các sinh vật gặp khó khăn trong việc sinh tồn ở đây thì loài cá này thích nghi với môi trường sống vô cùng khắc nghiệt!
Sa mạc mang đến cho con người cảm giác hoang vắng và cằn cỗi nhưng biển cát vàng ở nơi này cũng sản sinh ra điều kỳ diệu của sự sống. Một hồ nước ngầm ở Thung lũng Chết ở Bắc Mỹ tồn tại loài cá độc đáo được gọi là cá sa mạc.

Hồ này nằm trong một hang động có tên là "Hang quỷ", rộng khoảng 3,5 mét, dài 22 mét, nơi sâu nhất đạt tới 130 mét. Nhiệt độ của hồ nước hồ được duy trì ở mức khoảng 32°C.

Cá sa mạc đã phát triển mạnh ở hồ nước ngầm này khoảng 60.000 năm và đã chứng kiến ​​những thay đổi lớn về môi trường ở Thung lũng Chết. Khí hậu ở Thung lũng Chết hiện nay cực kỳ khô hạn, nhiệt độ cao nhất vào mùa hè có thể lên tới hơn 50 độ C - là một trong những vùng nóng nhất và khô nhất ở Bắc Mỹ.

Tuy nhiên, hàng triệu năm trước, sa mạc này là một ốc đảo, rải rác những hồ nước ấm và ẩm ướt, là thiên đường cho nhiều loài cá.

screenshot-716-1702201784.jpg
 
 
 

Sau đó, ba ngọn núi khổng lồ Sierra Nevada, Núi Panamin và Núi Agas đã chặn gió biển ẩm từ Thái Bình Dương khiến lượng mưa ở Thung lũng Chết ngày càng ít đi. 
Do sự thay đổi môi trường, các loài cá khác ở Thung lũng Chết đã bị tuyệt chủng. Chỉ còn lại loài cá sa mạc là có thể sống sót trong khu bảo tồn Devil's Hole.

Hang Quỷ là môi trường sống duy nhất của cá sa mạc. Số lượng của chúng trước đây chỉ khoảng 30 con. Nhiệt độ cao lên đến 32°C khiến hầu hết các loài cá nước ngọt không chịu nổi, nhưng loài cá sa mạc lại sống trong hồ nước ngầm có nhiệt độ cao như vậy và hoàn toàn thích nghi với môi trường sống ở đây.

Ngược lại, nếu nhiệt độ môi trường giảm xuống sẽ gây ra mối đe dọa đối với sự sinh tồn của cá sa mạc.

Do không gian trong Hang Quỷ có hạn nên số lượng cá sa mạc không thể duy trì nhiều trong thời gian dài. Sự suy giảm về số lượng cũng dẫn đến sự làm giảm đa dạng di truyền của cá sa mạc.
Người dân địa phương đã cố gắng nhân giống cá sa mạc nhân tạo trong các hồ mô phỏng điều kiện của Devil's Hole và đã di chuyển một số loài cá sa mạc đến môi trường sống mới này.

Tuy nhiên, do tính linh hoạt về kiểu hình cực kỳ mạnh mẽ của cá sa mạc, ngay cả những thay đổi nhỏ trong môi trường cũng sẽ dẫn đến sự khác biệt đáng kể về đặc điểm ở loài cá này.
Điều đó có nghĩa là môi trường sống nhân tạo không thể tái tạo thực sự các điều kiện sinh thái của Hang Quỷ, khiến cho cá sa mạc khó duy trì được những đặc tính ban đầu.

screenshot-715-1702201784.jpg
 

Tình trạng hiện tại của loài cá sa mạc đang gặp nguy hiểm và các nhóm nhỏ còn lại phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng. Một khi Hang Quỷ bị phá hủy hoặc một thảm họa thiên nhiên nghiêm trọng có thể xảy ra , loài cá cổ xưa đã tồn tại được 60.000 năm này có thể sẽ biến mất khỏi hành tinh này mãi mãi.

Bảo vệ Hang Quỷ và duy trì sự ổn định địa chất thủy văn của nó là cách khả thi và trực tiếp nhất để bảo vệ loài cá sa mạc. 
Thung lũng Chết nằm ở Nevada ở miền Tây Hoa Kỳ. Đây là một trong những môi trường sống khắc nghiệt nhất ở Bắc Mỹ. Nhiệt độ ở đây có thể lên tới 50°C trong mùa hè.
Trong cơn sốt vàng thế kỷ 19, một lượng lớn người tìm vàng đã đổ về Thung lũng Chết nhưng chết trong nắng nóng. Cái tên "Thung lũng Chết" xuất phát từ đó cái này.

screenshot-717-1702201784.jpg
 

Hồ quỷ nằm sâu trong Thung lũng chết, được bao quanh bởi những tảng đá khổng lồ, hầu như không nhận được ánh sáng mặt trời trong hai tháng trong năm, nhiệt độ nước lên tới 30-35°C. Có thể nói rằng đây là điều kiện không khả thi cho bất kỳ loại cá nào ,nhưng cá sa mạc đã phát triển mạnh ở đây trong 60.000 năm qua.


Cá sa mạc có kích thước nhỏ, thường chỉ dài 2,7cm, tương đương với một con cá vàng nhỏ. Không giống như cá vàng, vây bụng của loài cá này đã thoái hóa hoàn toàn và biến mất. Hình dáng cơ thể đặc biệt này giúp nó bảo tồn nước trong cơ thể đến mức tối đa, giảm sự phụ thuộc vào oxy.

Điều đáng nói là cá sa mạc thậm chí có thể sống sót trong môi trường gần như không có oxy. Nhu cầu oxy của nó rất thấp. Đây là lý do tại sao nó có thể sống sót trong Hang Quỷ và cũng là chìa khoá để sinh tồn trong môi trường cực kỳ nghèo oxy.

Ngoài ra, nếu thả cá sa mạc vào vùng nước ngọt thông thường, nó có thể không thích nghi được, bởi vì nó đã thích nghi với môi trường khắc nghiệt của Thung lũng Chết trong hàng vạn năm. Có thể nói rằng đối với cá sa mạc, điều kiện nước của Devil’s Hole đã trở thành “vùng thoải mái” của nó.

screenshot-718-1702201784.jpg
 

Tuy nhiên, mặc dù có khả năng thích nghi ngoan cường nhưng số lượng cá sa mạc từ lâu đã rất ít. Năm 1995, hồ sơ cho thấy có khoảng 300-500 con, nhưng đến năm 2006, số lượng cá sa mạc đã giảm mạnh xuống dưới 40 và đang trên bờ vực tuyệt chủng.

Các nhà khoa học suy đoán nguyên nhân chính là do việc khai thác quá mức nguồn nước ngầm tại địa phương và hiện tượng nóng lên toàn cầu, một lượng lớn nước ngầm được khai thác để tưới tiêu nông nghiệp, dẫn đến nguồn nước ngầm hỗ trợ Hang Quỷ bị suy giảm. Khí hậu nóng lên cũng khiến nhiệt độ nước tăng cao,Những điều này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự sinh tồn của các loài cá sa mạc.

Ngoài ra, bản thân những khó khăn trong sinh sản của cá sa mạc cũng là một trong những nguyên nhân khiến quần thể giảm sút. Khả năng sinh sản mỏng manh của chúng không thể chịu được những thay đổi mạnh mẽ của môi trường bên ngoài.


 

Becky Trương
Bạn đang đọc bài viết "Loài cá sa mạc hiếm nhất thế giới, sống sót ở ‘thung lũng chết’ 60.000 năm: Chỉ còn hơn 30 con" tại chuyên mục Đời sống. https://vanhoaphattrien.vn | Hotline: 08.4646.0404  | Đọc phiên bản tiếng Anh TẠI ĐÂY